Wielki Kaukaz na wschodzie Gruzji to całkiem inna rzeczywistość. W dolinie Pankisi mieszka grupa etniczna Kistów – gruzińskich Czeczenów. W Czhatanie pasterze egzystują w szałasach, w opuszczonej wsi Horadżo pomieszkują już tylko myśliwi. Duisi, skąd pochodzi główna bohaterka książki „Wszystkie wojny Lary”, rozsławiają hadżistki – członkinie kobiecego bractwa sufickiego, odprawiające ekstatyczną modlitwę zikr. W pobliskim rejonie Tuszetii, gdzie nadal słychać echa pogańskiej przeszłości, kuszą wioski Omalo i Dartlo, średniowieczne baszty obronne, sekrety kultury Tuszetów i Bacbów. Kamiennymi twierdzami najeżony jest też dziki rejon Chewsuretii, który w okolicach fortecy Mutso skrywa podobno wielki skarb. I choć na szlaku tej wyprawy zobaczysz jeszcze skalny klasztor na półpustyni, skosztujesz wyborne wino z Kachetii i odkryjesz urokliwe Tbilisi, to już na zawsze zachowasz pamięć o oszałamiających widokach i przygodach z krańców Gruzji poza światem.
Podróż dla grup zorganizowanych od 2 osób
WARSZAWA – TBILISI – DOLINA PANKISI: JOKOLO – DUISI – JOKOLO – BIRKIANI – OMALO – WĄWÓZ PANKISI – HORADŻO – CZHATANA – TORNAŻDAR – OMALO – JOKOLO – KVEMO ALVANI – TUSZETIA: OMALO – DARTLO – OMALO – NIZINY KACHETII: KVEMO ALVANI – ALAWERDI – NAPAREULI – GREMI – SIGHNAGHI – BODBE – TELAWI – DAWIT GAREDŻA – UDABNO – SAGAREDŻO – TBILISI – CHEWSURETIA: MUTSO – SZATILI – TBILISI – WARSZAWA
DZIEŃ 1. WYLOT – TBILISI
Dystans: lot •
Zbiórka na lotnisku Chopina (Okęcie) w Warszawie i wylot do Gruzji.
DZIEŃ 2. TBILISI – DOLINA PANKISI: JOKOLO – DUISI – JOKOLO
Dystans: 122 km + spacer pieszy
Poranny przylot do Tbilisi, spotkanie z pilotem-przewodnikiem, transfer z lotniska do Jokolo w dolinie Pankisi. Zakwaterowanie w pensjonacie, odpoczynek po podróży. Lunch. Wczesnym popołudniem zaczniemy eksplorować wioski Kistów, grupy etnicznej gruzińskich Czeczenów, którzy przybyli na te tereny w XIX w., zasymilowali się z Gruzinami, lecz zachowali własny język, tradycje i religię – islam sunnicki z praktykami sufizmu, wyznaczający znaczną część lokalnego stylu życia. Najpierw pojedziemy do wioski Duisi. Podczas spaceru kulturowego zwiedzimy Muzeum Etnograficzne Pankisi i warsztat filcowy Ziziego, gdzie kistyńskie kobiety wyrabiają tradycyjnymi metodami barwne ubrania i akcesoria z wełny. Zobaczymy też miejscowe meczety, w tym najstarszy w dolinie Stary Meczet z 1902 r., gdzie w każdy piątek hadżistki, członkinie kobiecego bractwa sufickiego, odprawiają ekstatyczną modlitwę zikr. Na łąkach pomiędzy Duisi i Jokolo odkryjemy amfiteatr z 1985 r. (pomnik 9. Maja i miejsce organizacji lokalnych wydarzeń) oraz kamienną wieżę obserwacyjno-sygnałową. W Jokolo zobaczymy cerkiew św. Jerzego (1888), ruiny cerkwi z XII–XIII w. w starym gaju, zabytkowy młyn wodny oraz, jeżeli się nam poszczęści, wieżę mieszkalno-obronną w stylu Wajnachów (na prywatnej posesji). Powrót do pensjonatu. Czas wolny. Wieczorem kistyńska biesiada, łącząca kulinarne tradycje Gruzji i Czeczenii. Nocleg.
DZIEŃ 3. JOKOLO – BIRKIANI – OMALO – WĄWÓZ PANKISI – HORADŻO – CZHATANA
Trekking: 8 km / 7 h / trasy umiarkowanie trudne, miejscowe stromizny, przeprawa przez rzekę w bród
Po śniadaniu trekking do górskich wiosek Kistów w wąwozie Pankisi (dystans: ±6 km; czas marszu: ±5 godz.; trasa umiarkowanie trudna, miejscowe stromizny, przeprawa przez rzekę w bród). Wędrówkę zaczniemy od mostu na rzece Alazani, dokąd podjedziemy busem. Po drodze obejrzymy meczet w Birkiani. Zatrzymamy się też w wiosce Omalo, by zobaczyć przykłady charakterystycznej architektury kistyńskiej, meczety: żeński i męski (w tym drugim, wybudowanym w 2001 r., modlą się i muzułmanie, i chrześcijanie), cerkiew Cminda Georgi ze wspaniałą dzwonnicą, cmentarze muzułmański i chrześcijański oraz rzemieślniczy browar Kisturi. Następnie dotrzemy do mostu i ruszymy przez gęsty las w górę rzeki. Na szlaku odkryjemy ruiny kistyńskich osad i cmentarzy. Po ok. 3 godz. marszu dotrzemy do opuszczonej wioski Horadżo – jeszcze do niedawna zamieszkiwała ją jedna kistyńska rodzina, której dom krył tradycyjne wyposażenie, obecnie pomieszkują tu tylko okoliczni myśliwi. W pobliskim gąszczu traw i krzewów odszukamy kistyński cmentarz z intrygującymi nagrobkami. Po eksploracji okolicy, odpoczynku i pikniku powędrujemy dalej do osady Czhatana (±1,5–2 godz.). W sezonie letnim w Czhatanie przebywa zaledwie dwóch pasterzy z pobliskiego Omalo, mieszkających w kamiennych szałasach. Spotkawszy ich, będziemy mieli okazję dowiedzieć się więcej o codzienności w dolinie Pankisi. Wieczorem biwak przy strumieniu. Obiadokolacja i nocleg w namiotach pod gwiazdami Kaukazu.
DZIEŃ 4. CZHATANA – TORNAŻDAR – OMALO – JOKOLO
Trekking: 12 km (+6 km pieszo lub busem) / ±12 h / trasy umiarkowane i bardzo trudne, strome podejścia
Śniadanie w obozowisku. Po spakowaniu namiotów przekroczymy strumień i zaczniemy trekking na grań Nakerala (dystans: ±6 km; czas marszu: ±5–7 godz., zależnie od kondycji uczestników i warunków pogodowych; trasa bardzo trudna, strome podejście, przewyższenie terenu do 2100 m n.p.m.). Nagrodą za wymagający marsz ścieżkami wydeptanymi przez pasterzy i ich owce, będzie wspaniały widok z grani Nakerala na dolinę Pankisi. Stąd, przez górskie pastwiska, zejdziemy do obozu pasterskiego Tornażdar, a następnie z powrotem do wioski Omalo nad rzeką Alazani (dystans: ±6 km; czas marszu: ±5 godz., trasa umiarkowana, w dół). Zależnie od kondycji i ochoty grupy z Omalo do Jokolo można iść pieszo lub podjechać busem (6 km). Powrót do pensjonatu. Obiadokolacja i nocleg.
DZIEŃ 5. JOKOLO – KVEMO ALVANI – TUSZETIA: OMALO
Dystans: 109 km (w tym 75 km górski off-road)
Po śniadaniu pożegnamy się z Kistami i zjedziemy na niziny Kachetii do miejscowości Kvemo Alvani, gdzie w lokalnym sklepie spożywczym każdy uczestnik na własną rękę zaopatruje się w rzeczy potrzebne na dalszą drogę i pobyt w Tuszetii (nie ma tam sklepów, dlatego trzeba zawczasu kupić napoje, przekąski, środki higieniczne i „przydasie”). Tak przygotowani, ruszymy na podbój dzikiej Tuszetii na Wysokim Kaukazie. Do tej trudno dostępnej, wysokogórskiej krainy historycznej we wschodniej Gruzji docierają tylko żądni wrażeń śmiałkowie i prawdziwi odkrywcy. Pokonanie trasy zaledwie 72 km do tuszeckiej wsi Omalo zajmie nam ok. 3,5 godz. Przeprawimy się przez przełęcz Abano (2926 m n.p.m.), łańcuch górski Pirikita, wąskie serpentyny żwirowych dróg na zboczach gór, drewniane mosty nad rzekami i kamieniste wąwozy z pięknymi wodospadami. Czekają nas genialne widoki i spora dawka adrenaliny! Po przyjeździe do Omalo zasłużony odpoczynek w guesthousie. Po południu, jeśli grupa będzie miała siłę i ochotę, lekkie zwiedzanie wsi Omalo, w której pejzażu rysują się charakterystyczne kamienne domy, wieże obronne (X–XII w.) oraz twierdza Keselo (1230 r.) z muzeum etnograficznym Tuszetów i Bacbów (wstęp płatny indywidualnie). Obiadokolacja. Nocleg.
DZIEŃ 6. OMALO – DARTLO – OMALO
Dystans: 30 km + spacer pieszy, opcj. trekking / rajd konny
Po śniadaniu off-roadowa wyprawa do Dartlo, najładniejszej wioski historycznej w Tuszetii. Do skarbów osady należą twierdza Kvavlo (XIII w.), zabytkowe baszty obronne, wernakularne domy karseani, krypty (XV–XVII w.), sabcheo (XVII–XVIII w.) – tradycyjne miejsce plenerowych sądów plemiennych z ustawionymi w półkolu dwunastoma kamiennymi siedziskami dla starszyny z wiejskiego wymiaru sprawiedliwości, a także ruiny cerkwi (XIX w.), pogańsko-chrześcijańskie miejsce kultu ikony Yakhsari, petroglify i khati, czyli rytualne kamienne kopce z czasów przedchrześcijańskich. W tempie spacerowym zwiedzimy wioskę, poznając bliżej sekrety miejscowej kultury, która różni się od typowo gruzińskiej nie tylko w sferze architektury mieszkalno-obronnej, lecz także niektórych tradycji, dawnych wierzeń, kulinariów i codziennych obyczajów, wśród których szczególne miejsce zajmuje piwo aludi – święty napój Tuszetów, Chewsurów i innych lokalnych grup etnicznych. Po tych impresjach wrócimy szutrówką do Omalo. Jeżeli grupa będzie chętna, po drodze możemy zajechać do Bochormy, najwyżej położonej osady w Gruzji (2345 m n.p.m.), którą zamieszkuje tylko jeden człowiek! Lunch. Po południu czas wolny w Omalo, a dla chętnych trekking lub rajd konny przez malownicze góry Tuszetii (wynajem koni i przewodnika za dodatkową opłatą). Obiadokolacja i nocleg w Omalo.
DZIEŃ 7. OMALO – NIZINY KACHETII: KVEMO ALVANI – ALAWERDI – NAPAREULI – GREMI – SIGHNAGHI – BODBE – TELAWI
Dystans: 265 km (w tym 75 km górski off-road) + spacery piesze
Śniadanie. Pożegnanie z Tuszetią i eskapada przez przełęcz Abano na niziny Kachetii, największego regionu winiarskiego Gruzji. Kachetia jest też największa powierzchniowo, historycznie była królestwem zawsze najbogatszym i obfitującym we wspaniałe budowle, a przy tym pozostaje niezwykle zróżnicowana przyrodniczo i kulturowo: od stepów na południu przez wysokie góry Tuszetii i Chewsuretii aż po usiane winnicami niziny w dolinie rzeki Alazani, których bogactwo będziemy teraz odkrywać. Po lunchu zobaczymy monastyr Alawerdi (XI w.) – jest to drugi najwyższy budynek kościelny w Gruzji (55 m) i jedna z czterech Wielkich Katedr gruzińskiego prawosławia. Mnisi prowadzą piwniczkę winną Alaverdi Marani, której historia sięga VIII–X w., w przyklasztornym sadzie uprawiają 102 odmiany winogron, a nieopodal mają pasiekę. Następnie zwiedzimy w Napareuli winnicę Twins Wine Cellar z unikalnym w skali światowej Muzeum Wina i Kwewri. W winnicy, którą prowadzą bracia bliźniacy Gia i Gela Gamtkitsulaszwili, zobaczymy zabytkowe sprzęty i gigantyczną replikę kwewri (oryginał glinianej amfory do wyrobu wina znajduje się w muzeum w Tbilisi). Dokładnie poznamy tu też proces wyrobu wina gruzińską metodą, okraszony anegdotami o winiarskim dziedzictwie i degustacją lokalnych win. Potem obierzemy kurs na twierdzę Gremi (XV w.), dawną stolicę Królestwa Kachetii i jeden z najważniejszych zabytków architektury gruzińskiej. Pod słynnymi błękitnymi kopułami zwiedzimy muzeum i cerkiew św. Archaniołów, a w dawnej kupieckiej części miasta zobaczymy zabytkowe łaźnie i karawanseraj. Naszym kolejnym celem będzie Sighnaghi, jedno z najpiękniejszych miasteczek Gruzji, zwane gruzińskim Carcasonne. Podczas spaceru po „mieście miłości” zobaczymy potężne mury obronne (XVIII w.) z panoramą porośniętej winoroślami doliny rzeki Alazani, orientalne domy, rzeźby, bazary i stragany z pamiątkowym rękodziełem. Jeżeli czas będzie nam sprzyjał, chętni mogą skoczyć do lokalnego oddziału muzeum narodowego z bogatymi zbiorami etnograficznymi, archeologicznymi, a przede wszystkim kolekcją obrazów kultowego gruzińskiego prymitywisty Niko Pirosmanaszwilego (atrakcja fakultatywna). Nieopodal odkryjemy żeński klasztor w Bodbe (IX–XVII w.). Urokliwie położona, otoczona cyprysami i wspaniałymi ogrodami świątynia jest niezwykle ważna dla lokalnej tradycji religijnej, bowiem właśnie tu spoczywa św. Nino, za której sprawą Gruzja przyjęła chrześcijaństwo już w 337 r. (jako drugi kraj świata po Armenii). Wieczorem supra w klimatycznej winnicy. Przejazd na nocleg do Telawi.
DZIEŃ 8. TELAWI – DAWIT GAREDŻA – UDABNO – SAGAREDŻO – TBILISI
Dystans: 231 km + spacer pieszy
Śniadanie. Wykwaterowanie z hotelu. Rano wyprawa na zjawiskową półpustynię Dawit Garedża, leżącą tuż przy granicy z Azerbejdżanem. Zwiedzimy imponujący, częściowo wykuty w skałach monastyr Dawit Garedża (VI–XII w.) z freskami z XI w., a dzikie krajobrazy dostarczą nam wielu wrażeń i okazji do fotografowania. Na skraju półpustyni zatrzymamy się na lunch w Udabno, wiosce duchów, która porusza widokami i historiami Swanów przesiedlonych na to odludzie z północnego zachodu Gruzji. Następnie udamy się do Sagaredżo na warsztaty kulinarne i uroczystą suprę w lokalnej winnicy. Będą nas czekać pyszności gruzińskiego stołu, wino z kwewri, toasty tamady, muzyka, zabawa i wspaniała gruzińska atmosfera. Po atrakcjach wieczoru przejazd do Tbilisi na nocleg.
DZIEŃ 9. TBILISI – CHEWSURETIA: MUTSO – SZATILI
Dystans: 174 km + spacer pieszy
Po śniadaniu wyprawa do Chewsuretii na Wielkim Kaukazie – magicznej krainy, która wielu osobom najbardziej kojarzy się z Kaukazem i została fenomenalnie przedstawiona na łamach powieści „Biały kołnierzyk” Micheila Dżawachiszwilego. Chewsuretia jest obłędnie piękna krajobrazowo, najeżona średniowiecznymi twierdzami, dzika, niemal odludna. Znajduje się tu tylko kilkanaście wsi typu obronnego, usianych kamiennymi basztami i domami sprzed wieków, nad którymi w eterycznych oparach mgły unoszą się pradawne legendy. Zwiedzimy twierdzę w Mutso, na którą składają się 4 wieże strażnicze, 30 średniowiecznych domów warownych i kilkanaście innych obiektów. Kompleks stoi na skraju urwiska, na wysokości 1880 m n.p.m. Pokonanie stromego podejścia do Mutso zajmuje ok. 20 min., wynagradzając wysiłek panoramą zielonych gór i wąwozu rzeki Andakistskali. Wieść niesie, że w górach wokół Mutso ukryto skarb złożony z kosztowności składanych jako wotum świętej ikonie z Broliskalo. Skarbu – strzeżonego niegdyś przez wojowników i myśliwych z chewsurskiego rodu Sztekauri, o którym krążą pochwalne pieśni i wiesze – najpewniej nie odkryjemy. Podczas dalszej przejażdżki nie raz zapatrzymy się za to na oszałamiającą przyrodę tej części Kaukazu. Z nurtem rzeki dotrzemy do wsi warownej Szatili, największej lokalnej osady z malowniczym widokiem kamiennych domów na wzgórzu. Na obiadokolację i nocleg zatrzymamy się w miejscowej agroturystyce – będzie to wyjątkowa okazja, by poznać Chewsurów, ich kulturę i codzienność, która wciąż jeszcze pozostaje niezadeptana wielkim światem.
DZIEŃ 10. SZATILI – TBILISI
Dystans: 150 km
Śniadanie w agroturystyce. Przejazd do Tbilisi przez malowniczą przełęcz Datwis Jvari (2676 m n.p.m.). Zakwaterowanie w hotelu w centrum miasta. Czas wolny. Dla chętnych możliwość wizyty w słynnych tbiliskich łaźniach siarkowych. Obiadokolacja w restauracji z muzyką i pokazem tańców na żywo. Nocleg w hotelu w Tbilisi.
DZIEŃ 11. TBILISI
Dystans: 20 km + spacer pieszy
Po śniadaniu całodniowe zwiedzanie stolicy Gruzji. Zaczniemy od cerkwi Cminda Sameba (Świętej Trójcy, XX w.; największa cerkiew Kaukazu na 10 tys. wiernych). Następnie wjedziemy kolejką gondolową na wzgórze Sololaki z potężną twierdzą Narikala (VI–VIII w.), pomnikiem Kartlis Deda (Matki Gruzji, XX w.) i piękną panoramą miasta. Spacerem wzdłuż murów fortecy dotrzemy do najstarszej, 1500-letniej dzielnicy Abanotubani, gdzie odkryjemy siarkowy wodospad Leghvtakhevi, kolorowe domy na skałach i słynne łaźnie siarkowe, w tym najbardziej znaną orientalną łaźnię Orbeliani (XIX w.). Lunch. Podczas dalszej wędrówki urokliwą starówką Tbilisi zobaczymy rzeźbę tamady, cerkwie Sioni (XI–XII w.) i Anczischati (V–VI w.) oraz krzywą wieżę zegarową przy teatrze lalek Rezo Gabriadze. Dalej przejdziemy przez futurystyczny most Pokoju nad rzeką Mtkwari, po czym wrócimy do hotelu na krótki relaks. Wieczorem przejazd reprezentacyjną aleją Rustawelego z licznymi zabytkami do lokalnej restauracji na suprę – tradycyjną gruzińską biesiadę z pysznym jedzeniem, wybornym winem z kwewri, magią poetyckich toastów tamady, ludowych tańców i muzyki na żywo. Powrót do hotelu na nocleg.
DZIEŃ 12. TBILISI – WYLOT
Dystans: 15 km
Śniadanie (suchy prowiant). O godz. 2.00 w nocy transfer na lotnisko w Tbilisi i lot powrotny do Polski.
© 2026Polakogruzin.pl. Program nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu art. 66 par. 1 Kodeksu cywilnego, ma charakter ramowy i może ulec zmianie w zależności od czynników niezależnych od serwisu PolakoGruzin.pl oraz Organizatora. Organizator wycieczki: LLC SOPHY TOUR, ul. Delisi 7–9, Saburtalo, Tbilisi, Gruzja, nr rejestrowy (GE): 405 537 307, legalnie działający zgodnie z prawem obowiązującym w Gruzji. Kopiowanie zabronione. Prawo do błędów w druku zastrzeżone.
Noclegi obejmują następujące rodzaje zakwaterowania:
UWAGA, WAŻNE!
W dni trekkingu z noclegiem pod namiotami nie będzie możliwości umycia się ani skorzystania z toalety. Posiłki będą natomiast przyrządzane i jadane w warunkach polowych. W związku z tym na wyprawę należy zabrać:
Szczegółowe zalecenia i wskazówki zostaną indywidualnie udostępnione w informatorze dla podróżnych.
WARSZAWA – TBILISI – DOLINA PANKISI: JOKOLO – DUISI – JOKOLO – BIRKIANI – OMALO – WĄWÓZ PANKISI – HORADŻO – CZHATANA – TORNAŻDAR – OMALO – JOKOLO – KVEMO ALVANI – TUSZETIA: OMALO – DARTLO – OMALO – NIZINY KACHETII: KVEMO ALVANI – ALAWERDI – NAPAREULI – GREMI – SIGHNAGHI – BODBE – TELAWI – DAWIT GAREDŻA – UDABNO – SAGAREDŻO – TBILISI – CHEWSURETIA: MUTSO – SZATILI – TBILISI – WARSZAWA
DZIEŃ 1. WYLOT – TBILISI
Dystans: lot •
Zbiórka na lotnisku Chopina (Okęcie) w Warszawie i wylot do Gruzji.
DZIEŃ 2. TBILISI – DOLINA PANKISI: JOKOLO – DUISI – JOKOLO
Dystans: 122 km + spacer pieszy
Poranny przylot do Tbilisi, spotkanie z pilotem-przewodnikiem, transfer z lotniska do Jokolo w dolinie Pankisi. Zakwaterowanie w pensjonacie, odpoczynek po podróży. Lunch. Wczesnym popołudniem zaczniemy eksplorować wioski Kistów, grupy etnicznej gruzińskich Czeczenów, którzy przybyli na te tereny w XIX w., zasymilowali się z Gruzinami, lecz zachowali własny język, tradycje i religię – islam sunnicki z praktykami sufizmu, wyznaczający znaczną część lokalnego stylu życia. Najpierw pojedziemy do wioski Duisi. Podczas spaceru kulturowego zwiedzimy Muzeum Etnograficzne Pankisi i warsztat filcowy Ziziego, gdzie kistyńskie kobiety wyrabiają tradycyjnymi metodami barwne ubrania i akcesoria z wełny. Zobaczymy też miejscowe meczety, w tym najstarszy w dolinie Stary Meczet z 1902 r., gdzie w każdy piątek hadżistki, członkinie kobiecego bractwa sufickiego, odprawiają ekstatyczną modlitwę zikr. Na łąkach pomiędzy Duisi i Jokolo odkryjemy amfiteatr z 1985 r. (pomnik 9. Maja i miejsce organizacji lokalnych wydarzeń) oraz kamienną wieżę obserwacyjno-sygnałową. W Jokolo zobaczymy cerkiew św. Jerzego (1888), ruiny cerkwi z XII–XIII w. w starym gaju, zabytkowy młyn wodny oraz, jeżeli się nam poszczęści, wieżę mieszkalno-obronną w stylu Wajnachów (na prywatnej posesji). Powrót do pensjonatu. Czas wolny. Wieczorem kistyńska biesiada, łącząca kulinarne tradycje Gruzji i Czeczenii. Nocleg.
DZIEŃ 3. JOKOLO – BIRKIANI – OMALO – WĄWÓZ PANKISI – HORADŻO – CZHATANA
Trekking: 8 km / 7 h / trasy umiarkowanie trudne, miejscowe stromizny, przeprawa przez rzekę w bród
Po śniadaniu trekking do górskich wiosek Kistów w wąwozie Pankisi (dystans: ±6 km; czas marszu: ±5 godz.; trasa umiarkowanie trudna, miejscowe stromizny, przeprawa przez rzekę w bród). Wędrówkę zaczniemy od mostu na rzece Alazani, dokąd podjedziemy busem. Po drodze obejrzymy meczet w Birkiani. Zatrzymamy się też w wiosce Omalo, by zobaczyć przykłady charakterystycznej architektury kistyńskiej, meczety: żeński i męski (w tym drugim, wybudowanym w 2001 r., modlą się i muzułmanie, i chrześcijanie), cerkiew Cminda Georgi ze wspaniałą dzwonnicą, cmentarze muzułmański i chrześcijański oraz rzemieślniczy browar Kisturi. Następnie dotrzemy do mostu i ruszymy przez gęsty las w górę rzeki. Na szlaku odkryjemy ruiny kistyńskich osad i cmentarzy. Po ok. 3 godz. marszu dotrzemy do opuszczonej wioski Horadżo – jeszcze do niedawna zamieszkiwała ją jedna kistyńska rodzina, której dom krył tradycyjne wyposażenie, obecnie pomieszkują tu tylko okoliczni myśliwi. W pobliskim gąszczu traw i krzewów odszukamy kistyński cmentarz z intrygującymi nagrobkami. Po eksploracji okolicy, odpoczynku i pikniku powędrujemy dalej do osady Czhatana (±1,5–2 godz.). W sezonie letnim w Czhatanie przebywa zaledwie dwóch pasterzy z pobliskiego Omalo, mieszkających w kamiennych szałasach. Spotkawszy ich, będziemy mieli okazję dowiedzieć się więcej o codzienności w dolinie Pankisi. Wieczorem biwak przy strumieniu. Obiadokolacja i nocleg w namiotach pod gwiazdami Kaukazu.
DZIEŃ 4. CZHATANA – TORNAŻDAR – OMALO – JOKOLO
Trekking: 12 km (+6 km pieszo lub busem) / ±12 h / trasy umiarkowane i bardzo trudne, strome podejścia
Śniadanie w obozowisku. Po spakowaniu namiotów przekroczymy strumień i zaczniemy trekking na grań Nakerala (dystans: ±6 km; czas marszu: ±5–7 godz., zależnie od kondycji uczestników i warunków pogodowych; trasa bardzo trudna, strome podejście, przewyższenie terenu do 2100 m n.p.m.). Nagrodą za wymagający marsz ścieżkami wydeptanymi przez pasterzy i ich owce, będzie wspaniały widok z grani Nakerala na dolinę Pankisi. Stąd, przez górskie pastwiska, zejdziemy do obozu pasterskiego Tornażdar, a następnie z powrotem do wioski Omalo nad rzeką Alazani (dystans: ±6 km; czas marszu: ±5 godz., trasa umiarkowana, w dół). Zależnie od kondycji i ochoty grupy z Omalo do Jokolo można iść pieszo lub podjechać busem (6 km). Powrót do pensjonatu. Obiadokolacja i nocleg.
DZIEŃ 5. JOKOLO – KVEMO ALVANI – TUSZETIA: OMALO
Dystans: 109 km (w tym 75 km górski off-road)
Po śniadaniu pożegnamy się z Kistami i zjedziemy na niziny Kachetii do miejscowości Kvemo Alvani, gdzie w lokalnym sklepie spożywczym każdy uczestnik na własną rękę zaopatruje się w rzeczy potrzebne na dalszą drogę i pobyt w Tuszetii (nie ma tam sklepów, dlatego trzeba zawczasu kupić napoje, przekąski, środki higieniczne i „przydasie”). Tak przygotowani, ruszymy na podbój dzikiej Tuszetii na Wysokim Kaukazie. Do tej trudno dostępnej, wysokogórskiej krainy historycznej we wschodniej Gruzji docierają tylko żądni wrażeń śmiałkowie i prawdziwi odkrywcy. Pokonanie trasy zaledwie 72 km do tuszeckiej wsi Omalo zajmie nam ok. 3,5 godz. Przeprawimy się przez przełęcz Abano (2926 m n.p.m.), łańcuch górski Pirikita, wąskie serpentyny żwirowych dróg na zboczach gór, drewniane mosty nad rzekami i kamieniste wąwozy z pięknymi wodospadami. Czekają nas genialne widoki i spora dawka adrenaliny! Po przyjeździe do Omalo zasłużony odpoczynek w guesthousie. Po południu, jeśli grupa będzie miała siłę i ochotę, lekkie zwiedzanie wsi Omalo, w której pejzażu rysują się charakterystyczne kamienne domy, wieże obronne (X–XII w.) oraz twierdza Keselo (1230 r.) z muzeum etnograficznym Tuszetów i Bacbów (wstęp płatny indywidualnie). Obiadokolacja. Nocleg.
DZIEŃ 6. OMALO – DARTLO – OMALO
Dystans: 30 km + spacer pieszy, opcj. trekking / rajd konny
Po śniadaniu off-roadowa wyprawa do Dartlo, najładniejszej wioski historycznej w Tuszetii. Do skarbów osady należą twierdza Kvavlo (XIII w.), zabytkowe baszty obronne, wernakularne domy karseani, krypty (XV–XVII w.), sabcheo (XVII–XVIII w.) – tradycyjne miejsce plenerowych sądów plemiennych z ustawionymi w półkolu dwunastoma kamiennymi siedziskami dla starszyny z wiejskiego wymiaru sprawiedliwości, a także ruiny cerkwi (XIX w.), pogańsko-chrześcijańskie miejsce kultu ikony Yakhsari, petroglify i khati, czyli rytualne kamienne kopce z czasów przedchrześcijańskich. W tempie spacerowym zwiedzimy wioskę, poznając bliżej sekrety miejscowej kultury, która różni się od typowo gruzińskiej nie tylko w sferze architektury mieszkalno-obronnej, lecz także niektórych tradycji, dawnych wierzeń, kulinariów i codziennych obyczajów, wśród których szczególne miejsce zajmuje piwo aludi – święty napój Tuszetów, Chewsurów i innych lokalnych grup etnicznych. Po tych impresjach wrócimy szutrówką do Omalo. Jeżeli grupa będzie chętna, po drodze możemy zajechać do Bochormy, najwyżej położonej osady w Gruzji (2345 m n.p.m.), którą zamieszkuje tylko jeden człowiek! Lunch. Po południu czas wolny w Omalo, a dla chętnych trekking lub rajd konny przez malownicze góry Tuszetii (wynajem koni i przewodnika za dodatkową opłatą). Obiadokolacja i nocleg w Omalo.
DZIEŃ 7. OMALO – NIZINY KACHETII: KVEMO ALVANI – ALAWERDI – NAPAREULI – GREMI – SIGHNAGHI – BODBE – TELAWI
Dystans: 265 km (w tym 75 km górski off-road) + spacery piesze
Śniadanie. Pożegnanie z Tuszetią i eskapada przez przełęcz Abano na niziny Kachetii, największego regionu winiarskiego Gruzji. Kachetia jest też największa powierzchniowo, historycznie była królestwem zawsze najbogatszym i obfitującym we wspaniałe budowle, a przy tym pozostaje niezwykle zróżnicowana przyrodniczo i kulturowo: od stepów na południu przez wysokie góry Tuszetii i Chewsuretii aż po usiane winnicami niziny w dolinie rzeki Alazani, których bogactwo będziemy teraz odkrywać. Po lunchu zobaczymy monastyr Alawerdi (XI w.) – jest to drugi najwyższy budynek kościelny w Gruzji (55 m) i jedna z czterech Wielkich Katedr gruzińskiego prawosławia. Mnisi prowadzą piwniczkę winną Alaverdi Marani, której historia sięga VIII–X w., w przyklasztornym sadzie uprawiają 102 odmiany winogron, a nieopodal mają pasiekę. Następnie zwiedzimy w Napareuli winnicę Twins Wine Cellar z unikalnym w skali światowej Muzeum Wina i Kwewri. W winnicy, którą prowadzą bracia bliźniacy Gia i Gela Gamtkitsulaszwili, zobaczymy zabytkowe sprzęty i gigantyczną replikę kwewri (oryginał glinianej amfory do wyrobu wina znajduje się w muzeum w Tbilisi). Dokładnie poznamy tu też proces wyrobu wina gruzińską metodą, okraszony anegdotami o winiarskim dziedzictwie i degustacją lokalnych win. Potem obierzemy kurs na twierdzę Gremi (XV w.), dawną stolicę Królestwa Kachetii i jeden z najważniejszych zabytków architektury gruzińskiej. Pod słynnymi błękitnymi kopułami zwiedzimy muzeum i cerkiew św. Archaniołów, a w dawnej kupieckiej części miasta zobaczymy zabytkowe łaźnie i karawanseraj. Naszym kolejnym celem będzie Sighnaghi, jedno z najpiękniejszych miasteczek Gruzji, zwane gruzińskim Carcasonne. Podczas spaceru po „mieście miłości” zobaczymy potężne mury obronne (XVIII w.) z panoramą porośniętej winoroślami doliny rzeki Alazani, orientalne domy, rzeźby, bazary i stragany z pamiątkowym rękodziełem. Jeżeli czas będzie nam sprzyjał, chętni mogą skoczyć do lokalnego oddziału muzeum narodowego z bogatymi zbiorami etnograficznymi, archeologicznymi, a przede wszystkim kolekcją obrazów kultowego gruzińskiego prymitywisty Niko Pirosmanaszwilego (atrakcja fakultatywna). Nieopodal odkryjemy żeński klasztor w Bodbe (IX–XVII w.). Urokliwie położona, otoczona cyprysami i wspaniałymi ogrodami świątynia jest niezwykle ważna dla lokalnej tradycji religijnej, bowiem właśnie tu spoczywa św. Nino, za której sprawą Gruzja przyjęła chrześcijaństwo już w 337 r. (jako drugi kraj świata po Armenii). Wieczorem supra w klimatycznej winnicy. Przejazd na nocleg do Telawi.
DZIEŃ 8. TELAWI – DAWIT GAREDŻA – UDABNO – SAGAREDŻO – TBILISI
Dystans: 231 km + spacer pieszy
Śniadanie. Wykwaterowanie z hotelu. Rano wyprawa na zjawiskową półpustynię Dawit Garedża, leżącą tuż przy granicy z Azerbejdżanem. Zwiedzimy imponujący, częściowo wykuty w skałach monastyr Dawit Garedża (VI–XII w.) z freskami z XI w., a dzikie krajobrazy dostarczą nam wielu wrażeń i okazji do fotografowania. Na skraju półpustyni zatrzymamy się na lunch w Udabno, wiosce duchów, która porusza widokami i historiami Swanów przesiedlonych na to odludzie z północnego zachodu Gruzji. Następnie udamy się do Sagaredżo na warsztaty kulinarne i uroczystą suprę w lokalnej winnicy. Będą nas czekać pyszności gruzińskiego stołu, wino z kwewri, toasty tamady, muzyka, zabawa i wspaniała gruzińska atmosfera. Po atrakcjach wieczoru przejazd do Tbilisi na nocleg.
DZIEŃ 9. TBILISI – CHEWSURETIA: MUTSO – SZATILI
Dystans: 174 km + spacer pieszy
Po śniadaniu wyprawa do Chewsuretii na Wielkim Kaukazie – magicznej krainy, która wielu osobom najbardziej kojarzy się z Kaukazem i została fenomenalnie przedstawiona na łamach powieści „Biały kołnierzyk” Micheila Dżawachiszwilego. Chewsuretia jest obłędnie piękna krajobrazowo, najeżona średniowiecznymi twierdzami, dzika, niemal odludna. Znajduje się tu tylko kilkanaście wsi typu obronnego, usianych kamiennymi basztami i domami sprzed wieków, nad którymi w eterycznych oparach mgły unoszą się pradawne legendy. Zwiedzimy twierdzę w Mutso, na którą składają się 4 wieże strażnicze, 30 średniowiecznych domów warownych i kilkanaście innych obiektów. Kompleks stoi na skraju urwiska, na wysokości 1880 m n.p.m. Pokonanie stromego podejścia do Mutso zajmuje ok. 20 min., wynagradzając wysiłek panoramą zielonych gór i wąwozu rzeki Andakistskali. Wieść niesie, że w górach wokół Mutso ukryto skarb złożony z kosztowności składanych jako wotum świętej ikonie z Broliskalo. Skarbu – strzeżonego niegdyś przez wojowników i myśliwych z chewsurskiego rodu Sztekauri, o którym krążą pochwalne pieśni i wiesze – najpewniej nie odkryjemy. Podczas dalszej przejażdżki nie raz zapatrzymy się za to na oszałamiającą przyrodę tej części Kaukazu. Z nurtem rzeki dotrzemy do wsi warownej Szatili, największej lokalnej osady z malowniczym widokiem kamiennych domów na wzgórzu. Na obiadokolację i nocleg zatrzymamy się w miejscowej agroturystyce – będzie to wyjątkowa okazja, by poznać Chewsurów, ich kulturę i codzienność, która wciąż jeszcze pozostaje niezadeptana wielkim światem.
DZIEŃ 10. SZATILI – TBILISI
Dystans: 150 km
Śniadanie w agroturystyce. Przejazd do Tbilisi przez malowniczą przełęcz Datwis Jvari (2676 m n.p.m.). Zakwaterowanie w hotelu w centrum miasta. Czas wolny. Dla chętnych możliwość wizyty w słynnych tbiliskich łaźniach siarkowych. Obiadokolacja w restauracji z muzyką i pokazem tańców na żywo. Nocleg w hotelu w Tbilisi.
DZIEŃ 11. TBILISI
Dystans: 20 km + spacer pieszy
Po śniadaniu całodniowe zwiedzanie stolicy Gruzji. Zaczniemy od cerkwi Cminda Sameba (Świętej Trójcy, XX w.; największa cerkiew Kaukazu na 10 tys. wiernych). Następnie wjedziemy kolejką gondolową na wzgórze Sololaki z potężną twierdzą Narikala (VI–VIII w.), pomnikiem Kartlis Deda (Matki Gruzji, XX w.) i piękną panoramą miasta. Spacerem wzdłuż murów fortecy dotrzemy do najstarszej, 1500-letniej dzielnicy Abanotubani, gdzie odkryjemy siarkowy wodospad Leghvtakhevi, kolorowe domy na skałach i słynne łaźnie siarkowe, w tym najbardziej znaną orientalną łaźnię Orbeliani (XIX w.). Lunch. Podczas dalszej wędrówki urokliwą starówką Tbilisi zobaczymy rzeźbę tamady, cerkwie Sioni (XI–XII w.) i Anczischati (V–VI w.) oraz krzywą wieżę zegarową przy teatrze lalek Rezo Gabriadze. Dalej przejdziemy przez futurystyczny most Pokoju nad rzeką Mtkwari, po czym wrócimy do hotelu na krótki relaks. Wieczorem przejazd reprezentacyjną aleją Rustawelego z licznymi zabytkami do lokalnej restauracji na suprę – tradycyjną gruzińską biesiadę z pysznym jedzeniem, wybornym winem z kwewri, magią poetyckich toastów tamady, ludowych tańców i muzyki na żywo. Powrót do hotelu na nocleg.
DZIEŃ 12. TBILISI – WYLOT
Dystans: 15 km
Śniadanie (suchy prowiant). O godz. 2.00 w nocy transfer na lotnisko w Tbilisi i lot powrotny do Polski.
© 2026Polakogruzin.pl. Program nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu art. 66 par. 1 Kodeksu cywilnego, ma charakter ramowy i może ulec zmianie w zależności od czynników niezależnych od serwisu PolakoGruzin.pl oraz Organizatora. Organizator wycieczki: LLC SOPHY TOUR, ul. Delisi 7–9, Saburtalo, Tbilisi, Gruzja, nr rejestrowy (GE): 405 537 307, legalnie działający zgodnie z prawem obowiązującym w Gruzji. Kopiowanie zabronione. Prawo do błędów w druku zastrzeżone.
Noclegi obejmują następujące rodzaje zakwaterowania:
UWAGA, WAŻNE!
W dni trekkingu z noclegiem pod namiotami nie będzie możliwości umycia się ani skorzystania z toalety. Posiłki będą natomiast przyrządzane i jadane w warunkach polowych. W związku z tym na wyprawę należy zabrać:
Szczegółowe zalecenia i wskazówki zostaną indywidualnie udostępnione w informatorze dla podróżnych.
Tbilisi to miasto magiczne. Bajecznie piękna stolica Gruzji tworzy orientalny kalejdoskop feerycznych wrażeń, których nie sposób doświadczyć nigdzie indziej i z niczym porównać. Według legendy Tbilisi założył w IV w. król Wachtang I Gorgasali, oczarowany wstęgą Kaukazu z gorącymi źródłami siarkowymi. Od nich pochodzi nazwa miasta (tbili znaczy po gruzińsku „ciepły” – Tbilisi to dosłownie…
Gruzja jest ojczyzną winiarstwa. W kraju rośnie ok. 500 odmian winogron, lokalna tradycja winiarska liczy 8 tys. lat, a unikalna w skali światowej metoda produkcji wina w kwewri została wpisana na Listę Niematerialnego Dziedzictwa UNESCO. Kwewri to gliniane amfory do przechowywania i leżakowania wina, które zakopuje się w ziemi. Ta oryginalna technika wyrobu wina została…
Supra to tradycyjna gruzińska biesiada – i o wiele więcej niż smacznie zastawiony stół. Supra, od 2017 r. wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO, to w istocie spowity bogatym rytuałem ceremoniał, który syci ciało i ducha, obfituje w pyszne jedzenie, wino z kwewri, śpiewy, żywiołowe tańce ludowe oraz poetyckie toasty tamady (mistrza ceremonii), które…
Niewiele obiektów sakralnych wywołuje takie emocje jak Dawit Garedża. Ten skalno-kamienny kompleks monastyrów – rozciągający się na terenie Gruzji i Azerbejdżanu i stanowiący obiekt sporu obu nacji – powstał już w VI w. Pokonując szutrowe drogi, wejdziemy na półpustynne stoki góry Garedża, by poznać jego niezwykłą historię. Dowiemy się, dlaczego syryjski mnich Dawit postanowił osiąść…
Sighnaghi to najpiękniejsze miasteczko Gruzji. Leży w sercu winiarskiego regionu Kachetii, na wzgórzu (790 m n.p.m.) z malowniczą panoramą porośniętej winoroślami doliny rzeki Alazani i rysujących się w oddali gór Wysokiego Kaukazu. Sighnaghi powstało dopiero w XVIII w. (w miejscu średniowiecznej wsi Hereti, zwanej potem Kiziki), jako osada warowna, której zapożyczona z języka tureckiego nazwa…
© 2026Polakogruzin.pl. Program nie stanowi oferty handlowej w rozumieniu art. 66 par. 1 Kodeksu cywilnego, ma charakter ramowy i może ulec zmianie w zależności od czynników niezależnych od serwisu PolakoGruzin.pl oraz Organizatora. Organizator wycieczki: LLC SOPHY TOUR, ul. Delisi 7–9, Saburtalo, Tbilisi, Gruzja, nr rejestrowy (GE): 405 537 307, legalnie działający zgodnie z prawem obowiązującym w Gruzji. Kopiowanie zabronione. Prawo do błędów w druku zastrzeżone.
